Pierścionek z orłem w koronie

Plenerownia, 13 listopada 2016

Wystawa „Pierścionek z orłem w koronie” w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli oraz towarzyszące jej publikacje: katalog i książka dla dzieci „Mój pępek świata”.

Opis wystawy

Wystawa Pierścionek z orłem w koronie to wystawa o sztuce użytkowej, w której zawarto przekaz patriotyczny, o przedmiotach i projektach „patriotycznie zaangażowanych”, w których, jak w lustrze, odbija się historia Polski, a przede wszystkim uczucia i działania Polaków na rzecz ojczyzny – tej dużej i tej małej, na własnym podwórku i w wielkim świecie. Tytuł wystawy nawiązywał do filmu Andrzeja Wajdy z 1992 roku, nakręconego według powieści Aleksandra Ścibora-Rylskiego Pierścionek z końskiego włosia. Dziś funkcjonuje on niczym swoisty związek frazeologiczny – klucz do powszechnego pojmowania patriotyzmu, który przede wszystkim kojarzy się z walką, poświęceniem, trudnymi wyborami i cierpieniem. Na wystawie pierścionki z orłem były tylko maleńkimi punktami na jednej z wielu dróg, którymi podążali Polacy dla dobra swojej ojczyzny. Podkreśliliśmy bowiem, że na przestrzeni dziejów patriota nie tylko bił się za „waszą i naszą wolność”, ale również – a może przede wszystkim – budował, tworzył, śpiewał, utrwalał, zbierał, czytał, nauczał, przechowywał oraz chodził po górach i robił jeszcze wiele innych, zwykłych rzeczy, które sprawiły, że dziś możemy zasiąść przed telewizorem w biało-czerwonej peruce na głowie i kibicować polskiej drużynie na mistrzostwach Europy w piłce nożnej. Patrioci to nie mityczni herosi, ale konkretni ludzie, których spotkamy za pomocą rzeczy, w myśl tego, co powiedział niegdyś Franciszek Starowieyski: „Człowiek jest tylko epizodem w życiu przedmiotów”.

Na wystawie zgromadziliśmy obiekty pochodzące z okresu od XVIII w. – a więc stulecia, gdy w Polsce w obliczu zagrożenia państwowości, narodził się nowoczesny patriotyzm, a słowo naród zaczęło oznaczać wszystkich mieszkańców kraju – do czasów nam współczesnych, gdy pojęcie to poszukuje nowego wymiaru i miejsca we wciąż wykuwającym się społeczeństwie obywatelskim – i tam je znajduje. Przyglądaliśmy się rzeczom należącym do różnych dziedzin sztuki użytkowej: ceramice, biżuterii, meblom, tkaninom czy drukom i stawiamy pytania: czy jest to przykład patriotycznego designu ze względu na wykorzystanie motywów odnoszących się do polskiej historii, lokalnych wzorów, krajowych surowców? Wynik świadomej postawy artysty, który tworzy „ku chwale Ojczyzny”? Symbol obywatelskiego zaangażowania?

Wystawa zachęcała do interakcji, interpretacji i tworzenia własnego patriotycznego patchworku. Drogowskazami na polskich szlakach uczyniliśmy cytaty z wierszy i pieśni, które towarzyszyły doniosłym i błahym wydarzeniom w przeszłości i wciąż są z nami, przynajmniej od święta. Każdy z nich prowadził na ścieżkę, ukazującą inne oblicze patriotyzmu. Proponowaliśmy aktywne zwiedzanie, w trakcie którego można było poznać „biografię” wybranych obiektów obecnych na wystawie, opowiadaną przez nie same. Był to jednocześnie rodzaj zabawy w podchody, skłaniającej do uważnego patrzenia, stawiania pytań i poszukiwania informacji, nie tylko w przestrzeni ekspozycji. Oprócz tego zachęcaliśmy zwiedzających do zapoznania się z linijką czasu i dodania do niej własnych propozycji patriotycznych dokonań. Uzupełnieniem wystawy były dwa wydawnictwa: katalog i kreatywna książka dla dzieci.

Aranżacja wystawy: Koza Nostra Studio

 

Opis katalogu

Katalog, oprócz wstępu i wprowadzenia do pięciu części, na jakie podzielona była wystawa, zawiera wywiady z pisarką Joanną Olech, reżyserem Andrzejem Wajdą, językoznawcą prof. Jerzym Bralczykiem, księdzem Adamem Bonieckim, historykiem Grzegorzem Markiewiczem, dziennikarzem Robertem Makłowiczem, historykiem sztuki Dariuszem Nowackim, projektantem Robertem Szubą, architektem Bogusławem Barnasiem.

 

Opis książeczki dla dzieci

Mój pępek świata to książka to tym, co ważne w życiu nie tylko dorosłych, ale także dzieci — o dużej i małej ojczyźnie. Podpowiada, jak na co dzień być patriotą i opowiada o tym, jak różne są oblicza patriotyzmu. Daje impuls Do działania, tworzenia i projektowania dla dobra wspólnego. Tłumaczy, co to jest opornik i powstanie oraz dlaczego komuś przeszkadzała korona na głowie polskiego orła. Zachęca do zaglądania do szuflad i przyglądania się zwykłym przedmiotom. Zapoznaje z Majową Jutrzenką i Kasztanką, a przede wszystkim z Polą i jej rodziną, która przy każdej okazji z całych sił kibicuje biało-czerwonym.